گزارش تکاندهنده هیأت حقیقتیاب سازمان ملل از سرکوب قیام دیماه ۱۴۰۴؛ بازداشت ۵۰ هزار نفر و اعدامهای شتابزده
۱۴۰۴/۱۲/۲۳
افزایش شدید اعدامها در سال ۲۰۲۵ مواردی از اعدام بهدلیل اتهام عضویت در گروههایی مانند مجاهدین خلق بچشم میخورد
وضعیت نقض حقوقبشر در ایران پس از شروع جنگ و حملات هوایی وخیمتر شده است
هیأت مستقل بینالمللی حقیقتیاب شورای حقوقبشر سازمان ملل متحد در گزارش جدید خود که در اسفند ۱۴۰۴ منتشر شد، وضعیت حقوقبشر در ایران را بهشدت وخیم توصیف کرد. این گزارش که به شورای حقوقبشر ارائه شده، یافتههای هیأت را درباره نقضهای جدی و جاری حقوقبشر، از جمله سرکوب خشونتبار اعتراضات سراسری آغاز شده از (۷دی ۱۴۰۴)، افزایش شدید اعدامها در سال ۲۰۲۵، مصونیت پایدار عاملان و تبعیض ساختاری علیه زنان، دختران و اقلیتها، گردآوری کرده است.
کشتار سیستماتیک و قطع ارتباط با جهان
گزارش هیأت مستقل حقیقتیاب درباره قیام دیماه ۱۴۰۴ آمده است: اعتراضات از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ با جرقه بحران اقتصادی و وخامت شرایط معیشتی آغاز شد و بهسرعت به تمام ۳۱ استان گسترش یافت. مطالبات معترضان از مسائل اقتصادی به خواستههای گستردهتر برای حقوق بنیادین و تغییرات اساسی تبدیل شد. دولت ابتدا لحنی آشتیجویانه داشت، اما پاسخ آن بهسرعت به خشونت فزاینده گرایید. در ۳ ژانویه ۲۰۲۶، خامنهای تأکید کرد که «اعتراض حق است اما اغتشاش متفاوت است» و خواستار برخورد با «اغتشاشگران» شد. در ۸ ژانویه، قطع کامل اینترنت و ارتباطات اعمال گردید که مردم را از جهان خارج جدا کرد و همزمان خشونتها و کشتار تظاهر کنندگان تشدید شد. شورای عالی امنیت رژیم ایران دستور داد نیروهای امنیتی «قاطعانه و بدون ملاحظه» اعتراضات را پایان دهند. در ۱۷ ژانویه، خامنهای اذعان کرد که «هزاران نفر» کشته شدهاند و از مقامات خواست «کمر فتنهگران را بشکنند».
پنهانسازی حقیقت و فشار بر خانواده قربانیان
گزارش هیأت حقیقتیاب با اشاره به هزاران کشته در جریان سرکوب قیام توسط نیروهای رژیم درباره اقدامات رژیم برای پنهانسازی حقیقت میافزاید
خانوادههای قربانیان از برگزاری مراسم تدفین منع شدند، برای تحویل پیکر مجبور به پرداخت مبالغ هنگفت یا پذیرش روایت رسمی («شهید» یا کشته شده توسط «تروریستها») شدند. بیمارستانها گزارش دادند از ۸ ژانویه، صدها مجروح با جراحات شدید پذیرش شدند؛ در یک بیمارستان تهران، بیش از ۲۰۰مجروح تنها در یک ساعت مراجعه کردند. بازداشتها نیز گسترده بود: تا اواسط فوریه بیش از ۵۰هزار نفر بازداشت شدند. بسیاری از بازداشت شدگان در زندانهای غیررسمی نگهداری میشوند و برخی با حکم اعدام روبهرو هستند که ناقض حقوق دادرسی منصفانه و حق حیات است.
گزارش هیأت حقیقتیاب سپس به بررسی افزایش اعدامهای از خرداد ۱۴۰۴ به این سو پرداخته میافزاید: مواردی از اعدام بهدلیل اتهام عضویت در گروههایی مانند مجاهدین خلق بچشم میخورد، از جمله پرونده زهرا طبری که در محاکمهای چند دقیقهای به اعدام محکوم شد.
گرفتاری غیرنظامیان میان جنگ و سرکوب
هیأت حقیقتیاب: این نقضها، سازمانیافته و ناشی از چارچوب قانونی داخلی برای ساکت کردن مخالفان و مصونیت عاملان است. وضعیت حقوقبشر پس از شروع جنگ و حملات هوایی آمریکا و اسراییل از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ وخیمتر شده است؛ مردم ایران میان کارزار نظامی گسترده، و دولتی با سابقه نقض فاحش حقوقبشر گرفتارند.
هیأت حقیقتیاب خواستار پاسخگویی فوری، عدالت، جبران خسارت قربانیان و انتشار نتایج تحقیقات دولت شد. جامعه بینالمللی باید به آسیبدیدگان کمک کند. توقف فوری حملات توسط همه طرفها برای جلوگیری از آسیب بیشتر به غیرنظامیان الزامی است
