تحولات ایران و منطقه درهم‌تنیده شد؛ فشارهای اقتصادی، امنیتی و حقوق بشری اوج گرفت

رئیس‌جمهور: صبرم با عمان کم شده؛ محاصره ادامه دارد؛ ساخت سلاح هسته‌ای برای ایران «زمان بسیار طولانی» خواهد برد

پرسش درباره پایان یادداشت تفاهم ۶۰ روزه

در کنفرانس مطبوعاتی کاخ سفید، خبرنگار از ترامپ پرسید آیا پس از پایان مهلت یادداشت تفاهم، آمریکا به توافق نهایی برای پایان برنامه هسته‌ای ایران نزدیک‌تر شده است. ترامپ پاسخ داد: «آن‌ها می‌خواهند توافق کنند، اما توافقی نخواهند کرد که من آن را لازم می‌دانم. ما فقط به یک دلیل آنجا هستیم: ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد.» او افزود ساخت سلاح هسته‌ای برای ایران «بعد از کاری که با بمب‌افکن‌های B‑2 انجام دادیم، زمان بسیار طولانی خواهد برد.» 

هشدار درباره عمان و تنگه هرمز

خبرنگار درباره سخنان صبح ترامپ پرسید که گفته بود اگر عمان مانع بازگشایی تنگه هرمز شود، «حسابش را خواهد رسید». ترامپ گفت: «فکر نمی‌کنم خیلی خوب رفتار کرده باشد، اما خیلی راحت با آن‌ها برخورد می‌کنیم، همان‌طور که با بقیه کشورها برخورد می‌کنیم.» 

ترامپ: ایران توافق موردنظر من را نمی‌پذیرد

ترامپ بار دیگر تأکید کرد: «ایران آن نوع توافقی را که من ضروری می‌دانم انجام نخواهد داد.» او گفت هدف آمریکا کاملاً روشن است: «ایران نمی‌تواند و نخواهد توانست سلاح هسته‌ای داشته باشد.» 

اشاره به حمله B‑2 و تأخیر در توان هسته‌ای ایران

ترامپ گفت حمله قبلی آمریکا با B‑2 «توان بالقوه ایران را از بین برده» و ساخت سلاح هسته‌ای برای تهران «زمان بسیار زیادی طول خواهد کشید». 

پاسخ درباره کره شمالی و کمک نکردن کره جنوبی در پرونده ایران

ترامپ گفت کیم جونگ‌اون «پاسخ داده است» و سپس به موضوع کره جنوبی پرداخت: او گفت کره جنوبی حاضر نشده در «یک عملیات بسیار آسان علیه ایران» کمک کند، با وجود اینکه آمریکا ۳۹ هزار سرباز برای حفاظت از آن کشور مستقر کرده است. ترامپ گفت: «چرا ما باید در کمک به آن‌ها درگیر باشیم وقتی آن‌ها حاضر نیستند به ما کمک کنند؟» 

جمع‌بندی ترامپ درباره ایران

ترامپ گفت:

• ایران توافق لازم را نخواهد پذیرفت

• آمریکا به‌دنبال تمدید تفاهم‌نامه نیست

• هدف اصلی: جلوگیری کامل از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای

• محاصره دریایی همچنان برقرار است و فشار اقتصادی ادامه دارد

عضو پارلمان در تبعید: انتصاب‌های امنیتی اخیر نشان‌دهنده ترس رژیم از انفجار اجتماعی و نقش‌آفرینی کانون‌های شورشی است

هرمز؛ ابزار فشار سیاسی نه مسئله کشتیرانی

علی صفوی، عضو کمیسیون روابط خارجی پارلمان ایران در تبعید، به ارم‌نیوز گفت رژیم ایران بحران تنگه هرمز را «ابزار فشار و باج‌گیری سیاسی» می‌داند و تلاش می‌کند از میانجیگری عمان برای کسب نقش در مدیریت امنیت تنگه بهره‌برداری کند؛ اما بازگشایی کامل هرمز را به دریافت امتیاز از آمریکا از جمله در حوزه تحریم‌ها و دارایی‌های مسدودشده مشروط کرده است. 

دو مسیر متفاوت: عمان و آمریکا

صفوی گفت مسیر عمان «فنی و امنیتی» است و بر عبور و مرور دریایی تمرکز دارد، اما مسیر واشنگتن–تهران «بسیار گسترده‌تر» بوده و شامل توقف رویارویی نظامی، تحریم‌ها و پرونده‌های امنیتی منطقه‌ای است. 

انتصاب‌های امنیتی؛ نشانه ترس از قیام

او انتصاب‌های اخیر، از جمله حسین طائب در فرماندهی بسیج، را نشانه «نگرانی عمیق رژیم از وضعیت انفجاری جامعه» دانست. صفوی گفت بسیج ابزار اصلی رژیم برای کنترل محله‌ها، دانشگاه‌ها و مقابله با اعتراضات است و قرار دادن یک چهره امنیتی در رأس آن، بیانگر ترس رژیم از احتمال قیام جدید است. 

بازسازی فرماندهی برای رویارویی طولانی‌تر

او به انتصاب‌های احمد وحیدی، علی عبداللهی، مصطفی ایزدی و نقش محوری محسن رضایی اشاره کرد و گفت این تغییرات نشان می‌دهد رژیم در حال بازسازی ساختار فرماندهی برای آمادگی در برابر یک رویارویی طولانی‌تر با آمریکا و اسرائیل است. 

فشار اقتصادی مؤثر است اما کافی نیست

صفوی گفت فشار اقتصادی ترامپ «رژیم را در تنگنا قرار می‌دهد»، زیرا منابع مالی سپاه، برنامه موشکی و شبکه‌های نیابتی را هدف می‌گیرد؛ اما تأکید کرد راه‌حل نهایی از داخل ایران و از طریق مقاومت سازمان‌یافته و کانون‌های شورشی می‌گذرد. 

نقش ولی‌فقیه؛ قدرت رسمی اما اقتدار متزلزل

صفوی گفت مجتبی خامنه‌ای در ساختار رسمی قدرت نقش تعیین‌کننده دارد، اما غیبت طولانی‌مدت او از صحنه عمومی اقتدار سیاسی‌اش را تضعیف کرده و ابهام درباره میزان تسلط واقعی او را افزایش داده است. 

اپوزیسیون داخل؛ اعتراض کافی نیست، سازمان لازم است

او گفت اعتراض اجتماعی به‌تنهایی منجر به تغییر نمی‌شود و نیروی سازمان‌یافته لازم است تا اعتراضات پراکنده را به جنبش هدفمند تبدیل کند؛ نقشی که به گفته او بر عهده مجاهدین خلق و کانون‌های شورشی است. 

موضع درباره مداخله خارجی

صفوی تأکید کرد اپوزیسیون خواهان مداخله نظامی زمینی خارجی نیست و آزادی ایران باید «به دست خود مردم» محقق شود؛ جامعه جهانی باید حق مقاومت مردم ایران را به‌رسمیت بشناسد و سیاست مماشات را کنار بگذارد. 

رئیس‌جمهور آمریکا گفت تهران حاضر نیست نوع توافق موردنظر واشنگتن را بپذیرد

دونالد ترامپ روز دوشنبه به خبرنگاران گفت ایران «آن نوع توافقی را که من ضروری می‌دانم» با آمریکا انجام نخواهد داد. 

ترامپ: آمریکا به‌دنبال تمدید تفاهم‌نامه ۶۰ روزه با ایران نیست

مهلت توافق امروز منقضی شد؛ ترامپ می‌گوید تمدید آن در دستور کار نیست

ترامپ تأکید کرد ایالات متحده به‌دنبال تمدید تفاهم‌نامه با ایران نیست؛ تفاهم‌نامه‌ای که امروز مهلت آن پایان یافت و عملاً بی‌اثر شده است. 

تحلیلگران: دو طرف به‌جای توافق، وارد کارزار فرسایش اقتصادی شده‌اند که می‌تواند به جنگ جدیدی تبدیل شود

نیویورک‌تایمز نوشت آمریکا و ایران روز دوشنبه مهلت ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران را – طبق مفاد آتش‌بس ژوئن – از دست دادند؛ نقطه‌عطفی که نشان‌دهنده فروپاشی عملی آتش‌بس است. این مهلت جنبه نمادین داشت، زیرا هم ترامپ و هم رهبران ایران طی هفته‌های اخیر گفته بودند توافق «اساساً مرده است». با این حال، این شکست نشان می‌دهد ترامپ در تحقق اهداف جنگی خود، از جمله وادار کردن رژیم ایران به محدود کردن جاه‌طلبی هسته‌ای، با مشکل روبه‌روست و در مقابل، رژیم ایران جسورتر شده است. از اواخر ژوئیه هیچ حمله علنی آمریکا به اهداف ایرانی گزارش نشده، اما تحلیلگران می‌گویند دو طرف در حال آماده‌سازی برای کارزار طولانی فرسایش اقتصادی هستند که می‌تواند به‌سادگی به دور جدیدی از درگیری نظامی تبدیل شود. بهنام بن‌طالب‌لو، کارشناس بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، گفت فشار اقتصادی آمریکا «دردناک و مؤثر» است، اما هشدار داد رهبری ایران احتمالاً با تشدید تنش‌ها واکنش نشان خواهد داد و زمینه را برای درگیری مسلحانه تازه فراهم می‌کند.

رئیس‌جمهور: محاصره دریایی ادامه دارد؛ کانال مستقیم با سپاه فعال است؛ عجله‌ای برای توافق ندارم

ترامپ: عجله‌ای ندارم؛ رژیم ایران باید تسلیم شود

ترامپ در گفتگوی تلفنی با فاکس‌نیوز گفت: «ایران باید پرچم سفید تسلیم را بالا ببرد… من هیچ جدول زمانی ندارم و عجله‌ای ندارم.» او تأکید کرد محاصره دریایی آمریکا همچنان فشار اقتصادی سنگین بر رژیم وارد می‌کند و انتخابات میان‌دوره‌ای «هیچ ارتباطی با تصمیمات او ندارد». 

هشدار صریح به عمان درباره تنگه هرمز

ترامپ درباره مذاکرات ایران–عمان گفت: «اگر عمان مانع‌تراشی کند، ما آن‌ها را به‌شدت بمباران خواهیم کرد.» این هشدار در حالی مطرح شد که گفت‌وگوهای موازی درباره کنترل تنگه هرمز ادامه دارد. 

تسلیحات آمریکا: «آنچه استفاده کرده‌ایم ناچیز است»

ترامپ گفت آمریکا «تسلیحات میان‌رده زیادی» در منطقه دارد و آنچه تاکنون استفاده شده «ناچیز» بوده است. او افزود برخی سامانه‌های پیشرفته پدافندی توسط دولت بایدن به اوکراین واگذار شده است. 

کوشنر–حماس: کانال متفاوت و تعهد به تحویل سلاح‌ها

ترامپ تأیید کرد دولتش «یک کانال ارتباطی پشت‌پرده با سپاه پاسداران» دارد. او همچنین گفت حماس پس از دیدار کوشنر در مصر «در نهایت سلاح‌های خود را تحویل خواهد داد». 

انتخابات اسرائیل: ترامپ فعلاً کنار می‌ماند

ترامپ درباره انتخابات اکتبر اسرائیل گفت: «بهتر است از انتخابات دور بمانم، اما ممکن است از کسی حمایت کنم.» 

دریای سرخ: ترافیک برقرار اما حملات حوثی‌ها ادامه دارد

فاکس‌نیوز گفت ترافیک دریایی در دریای سرخ ادامه دارد، اما حوثی‌های مورد حمایت رژیم ایران چندین حمله به شناورها انجام داده و بندر مخا را با موشک و پهپاد هدف قرار داده‌اند. ترامپ هشدار داده بود حوثی‌ها «مستقیماً وارد نبرد نشوند». 

ترامپ: اسرائیل «برادر کوچک‌تر آمریکا» است

ترامپ گفت اسرائیل «در کنار نیروهای ما بسیار خوب می‌جنگد» و آن را «برادر کوچک‌تر آمریکا» توصیف کرد؛ او تأکید کرد هر عملیات جنگی در منطقه «توسط آمریکا رهبری خواهد شد». 

منابع العربیه: بحث‌ها بر توقف خشونت و اجرای طرح بدون مذاکره مجدد متمرکز بود

نشست العلمین در مصر پایان یافت

ایکس‌العربیه گزارش داد نشست العلمین در مصر با حضور جرد کوشنر و میانجی‌های منطقه‌ای پایان یافت. منابع العربیه گفتند کوشنر با نمایندگان حماس درباره توقف خشونت در غزه و اجرای طرح ترامپ بدون بازکردن مذاکره مجدد گفتگو کرده است. 

رئیس‌جمهور آمریکا گفت این پیمان نشان‌دهنده نزدیکی بیشتر کشورهای منطقه و تقویت بازدارندگی جمعی است

استقبال ترامپ از «توافق مکه»

دونالد ترامپ در تروث‌سوشال از امضای توافق دفاع مشترک مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان استقبال کرد و آن را «گامی بزرگ، جسورانه و مهم» خواند. او نوشت این توافق نشان می‌دهد «کشورهای خاورمیانه چگونه در حال نزدیک‌تر شدن به یکدیگر هستند و چگونه می‌توانند مؤثرتر از خود دفاع کنند».

ماهیت پیمان دفاعی

این توافق که ۷ اوت در مکه امضا شد، بر تقویت بازدارندگی جمعی تأکید دارد و مقرر می‌کند حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به همه تلقی می‌شود. هدف اعلام‌شده، مقابله با «اقدامات تجاوزکارانه» و ایجاد هماهنگی امنیتی گسترده‌تر در منطقه است.

حمله مرگبار به کشتی مصری، کاهش ۴۰٪ عبور نفتکش‌ها و هشدار درباره تهدید منطقه‌ای گسترده‌تر؛ حملات حوثی‌ها امنیت دریایی را متزلزل کرد

افزایش حملات حوثی‌ها؛ نگرانی از «هرمز دوم»

فاکس‌نیوز نوشت حملات حوثی‌های مورد حمایت رژیم ایران در باب‌المندب این پرسش را مطرح کرده که آیا این آبراه می‌تواند به تنگه هرمز دوم تبدیل شود. تهدید ایران در این منطقه غیرمستقیم و وابسته به حوثی‌هاست، اما چندپارگی یمن امنیت آبراه را به‌شدت تضعیف کرده است. 

حمله مرگبار به کشتی «تهامه»

سه‌شنبه گذشته حوثی‌ها به کشتی باری تهامه حمله کردند؛

• ۴ خدمه کشته شدند (۳ پاکستانی، ۱ اندونزیایی)

• ۲ امدادگر یمنی نیز در حمله دوم جان باختند رویترز می‌گوید این نخستین تلفات حملات حوثی‌ها علیه کشتیرانی از آغاز جنگ ایران–آمریکا است. 

یمنِ چندپاره؛ تهدیدی که با نیروی دریایی حل نمی‌شود

عمرو البیض، مقام شورای انتقالی جنوب، گفت حضور دریایی فقط از کشتی‌ها دفاع می‌کند اما:

• سکوهای پرتاب حوثی‌ها را نابود نمی‌کند

• مسیرهای قاچاق را نمی‌بندد

• زمین را تحت کنترل نمی‌گیرد او تأکید کرد: «برای تأمین امنیت باب‌المندب باید روی زمین حضور داشت.» 

هشدار سازمان ملل: یمن در آستانه بازگشت به جنگ گسترده

هانس گروندبرگ، فرستاده سازمان ملل، گفت یمن با جدی‌ترین تهدید بازگشت به جنگ از زمان آتش‌بس ۲۰۲۲ روبه‌روست و حملات حوثی‌ها می‌تواند کشور را به درگیری منطقه‌ای گسترده‌تر بکشاند. 

محاصره دریایی حوثی‌ها و کاهش ۴۰٪ عبور نفتکش‌ها

حوثی‌ها در ۲۰ ژوئیه «محاصره دریایی عربستان» را اعلام کردند. گروه UANI می‌گوید عبور نفتکش‌ها از باب‌المندب ۴۰٪ کاهش یافته و برخی کشتی‌ها پیام‌هایی مانند «مالک چینی» یا «نگهبان مسلح» ارسال می‌کنند تا هدف قرار نگیرند. 

چین تضمین امنیت عبور می‌خواهد

رویترز گزارش داد چین با حوثی‌ها در تماس بوده تا عبور امن نفتکش‌های چینی را تضمین کند؛ چهار نفتکش چینی پس از اعلام محاصره از باب‌المندب عبور کرده‌اند. 

پیامدهای منطقه‌ای: دریای سرخ به نقطه فشار دوم تبدیل می‌شود

با اختلال در هرمز، عربستان بیش از پیش به مسیرهای دریای سرخ وابسته شده است؛ این منطقه اکنون گزینه جایگزین هرمز و همزمان نقطه فشار دوم علیه صادرات انرژی است. 

توکل کرمان: فروپاشی یمن تهدیدی فراتر از مرزهاست

توکل کرمان در سازمان ملل هشدار داد: «فروپاشی دولت یمن، تجارت جهانی، امنیت انرژی و زنجیره‌های تأمین را تهدید می‌کند.» او گفت بدون احیای دولت یمن «هیچ صلح پایداری وجود نخواهد داشت». 

کارشناسان: باب‌المندب با هرمز تفاوت کلیدی دارد

ریچارد گولدبرگ گفت ایران در باب‌المندب نفوذ مستقیم هرمز را ندارد و استراتژی‌اش به نیابتی‌ها وابسته است. او افزود کشتی‌ها می‌توانند در صورت خطر، با دور زدن آفریقا دریای سرخ را دور بزنند؛ این مسیر پرهزینه است اما «نقطه شکست تک‌عاملی» مانند هرمز نیست. 

پاسخ منطقه‌ای: دو لایه همکاری امنیتی عربستان

۱) توافق دفاع مشترک مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان (۷ اوت) ۲) ائتلاف دفاع دریایی چندملیتی برای حفاظت از باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن (۳۰ ژوئیه) ۱۴ کشور از جمله ترکیه، پاکستان، مصر، سودان و جیبوتی از این ابتکار حمایت کرده‌اند. 

گزینه‌های جدید شامل تحریم پالایشگاه‌های چینی، بانک‌های چین، محاصره زمینی و تعرفه‌های ثانویه است

ترامپ: فشار اقتصادی شدیدتر در راه است

رویترز گزارش داد دونالد ترامپ یک روز پس از سخنان اسکات بَسِنت، وزیر خزانه‌داری، اعلام کرد ایران از هفته آینده با فشار اقتصادی «هرگز دیده نشده» مواجه خواهد شد. ایالات متحده از فوریه تاکنون تحریم‌های دریایی، انرژی و مالی و محاصره دریایی را اعمال کرده است. 

تحریم‌های گسترده فعلی؛ بیش از ۱۰۰۰ هدف

دفتر کنترل دارایی‌های خارجی (OFAC) از آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ بیش از ۱۰۰۰ فرد، کشتی، هواپیما و نهاد را تحریم کرده است. اقدامات اخیر شامل:

• ناوگان نفتی پنهان ایران

• شرکت‌های بیمه حمل‌ونقل

• نهادهای کمک‌کننده به تسلیح ایران

• صرافی‌های دیجیتال و مسدودسازی ۵۰۰ میلیارد دلار ارز دیجیتال مرتبط با ایران. تحریم‌های OFAC

گزینه‌های جدید ترامپ برای فشار بیشتر

۱) تحریم پالایشگاه‌های «قوری» چین

چین ۸۰٪ نفت صادراتی ایران را می‌خرد و پالایشگاه‌های مستقل چینی بخش عمده این تجارت را انجام می‌دهند. تحریم این پالایشگاه‌ها می‌تواند ضربه سنگینی به صادرات نفت ایران وارد کند. 

۲) تحریم بانک‌های بزرگ چینی

وزارت خزانه‌داری به دو بانک بزرگ چین هشدار داده است که در صورت پردازش پول ایران، با تحریم‌های ثانویه مواجه می‌شوند. تحریم این بانک‌ها می‌تواند اثر بازدارنده گسترده‌ای داشته باشد، اما خطر واکنش تلافی‌جویانه پکن وجود دارد. 

۳) رویکرد «Whack-a-Mole» علیه شبکه‌های دورزننده تحریم

آمریکا می‌تواند افراد و نهادهای ایرانی و خارجی را که به دور زدن تحریم‌ها کمک می‌کنند، به‌طور مستمر هدف قرار دهد. اما کارشناسان می‌گویند ایران به‌سرعت نهادهای جدید ایجاد می‌کند و این روش رفتار تهران را تغییر نداده است. 

۴) تحریم‌های هوایی بیشتر

بَسِنت ممکن است تحریم‌های هوایی جدیدی اعمال کند تا توان ایران برای جابه‌جایی کالا کاهش یابد؛ به‌ویژه اکنون که آمریکا حمل‌ونقل از تنگه هرمز را مسدود کرده است. 

۵) محاصره زمینی ایران

گزینه‌ای بسیار سخت اما مطرح‌شده: محاصره زمینی با همکاری عراق، ترکیه، پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان. این اقدام می‌تواند واردات مواد غذایی، انرژی و منسوجات ایران را متوقف کند، اما اجرای آن بسیار دشوار است و لزوماً به اعتراضات داخلی منجر نمی‌شود. 

۶) تعرفه‌های ثانویه علیه کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند

ترامپ بارها تهدید کرده بود بر کالاهای کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند تعرفه وضع کند. سنا اخیراً لایحه‌ای تصویب کرده که اختیارات تعرفه‌ای جدیدی به ترامپ می‌دهد؛ اما تصویب آن در مجلس نمایندگان با مخالفت دموکرات‌ها و برخی جمهوری‌خواهان روبه‌روست. 

مهاجرانی می‌گوید هر تصمیمی با معیشت مردم گره خورده و پس از جمع‌بندی اعلام خواهد شد

تصمیم دولت درباره بنزین در انتظار جمع‌بندی

مهاجرانی، سخنگوی پزشکیان، گفت هر زمان دولت به جمع‌بندی برسد، تصمیم بنزینی از طریق رسانه‌ها اعلام خواهد شد. 

او افزود دولت می‌داند هر تصمیم در حوزه بنزین مستقیماً با معیشت و زندگی روزمره مردم مرتبط است و سهمیه یارانه‌ای بنزین خانوارها حفظ خواهد شد.