فرهنگنامه آزادی ـ میرزا آقاخان کرمانی و ویلیام سامرست موآم

میرزا آقاخان کرمانی (۱۲۳۲-۱۲۷۵ هجری شمسی)

عبدالحسین میرزا معروف به میرزا آقاخان کرمانی، نویسنده، فیلسوف و مبارز دوران قاجار بود که بدلیل افکار پیشرو و ضداستبدادیش مجبور به هجرت به استانبول شد و در آنجا به همراه یارانش به بیدارسازی ایرانیان پرداخت. سرانجام وقتی به ایران بازگردانده شد به دستور محمدعلی میرزا (ولیعهد وقت) در تبریز به طرز فجیعی سرش را بریدند. نظرات او عمدتا در کتابهای «صد خطابه» و «آئینه اسکندری» آمده است.

او درمورد آزادی میگوید: «انسان آزاد خلق شده است و هیچ‌کس را حق نیست که آزادی او را سلب کند، مگر به حکم قانون که آن هم باید بر پایه عدالت و اراده ملت باشد.»

او را می‌توان تئوریسین نخستینِ جدایی دین از دولت در ایران دانست.

ویلیام سامرست موآم – (از ۲۵ژانویه ۱۸۷۴ تا ۱۶ دسامبر۱۹۶۵) داستان نویس و نمایشنامه نویس انگلیسی

ویلیام سامرست موآم در پاریس زمانی که پدرش در سفارت انگلستان در این شهر کار می‌کرد متولد شد. او یکی از پرکارترین داستان نویسان قرن بیستم بود. و در دهه۱۹۳۰ پردرآمدترین نویسنده جهان بود. او در کتابی به نام «کاملا شخصی» درسال ۱۹۴۱ جملاتی نوشته که از این قرار است: «اگر ملتی برای هر چیزی بیش از آزادی ارزش قائل شود، آزادی‌اش را از دست خواهد داد؛ و طنز ماجرا این‌جاست که اگر آن چیز "آسایش" یا "پول" باشد، آن‌ها را هم از دست خواهد داد.»